Türkiye ve Singapur Matematik Ders Kitaplarındaki Cebirsel Görevlerin Karşılaştırmalı Analizi

SEZER H., Yanik H.

Anadolu Journal of Educational Sciences International , cilt.16, sa.2, ss.530-567, 2026 (TRDizin)

Özet

Matematik ders kitapları, ders sürecinde öğrencilere sunulan öğrenme fırsatlarını belirlemesi ve öğretim sürecini yönlendirmesi açısından merkezi bir role sahiptir. Ortaokul kademesinde cebir öğrenme alanı, öğrencilerin genelleme yapma, değişken kavramını anlamlandırma, temsiller arasında ilişki kurma ve daha ileri düzey matematiksel düşünme becerilerini kazanmaları açısından önemlidir. Uluslararası ders kitabı karşılaştırma araştırmalarında farklı ülkelerin ders kitaplarının farklı özellikleri açısından incelendiği görülse de Türkiye ve Singapur matematik ders kitaplarındaki cebirsel görevlerin farklı bileşenleri açısından karşılaştırıldığı araştırmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu sebeple bu araştırmanın amacı Türkiye ve Singapur’da kullanılan 6., 7. ve 8. sınıf matematik ders kitaplarındaki cebir öğrenme alanına yönelik görevleri temsil biçimleri, yanıt türleri, bağlamsal özellikleri ve bilişsel istem düzeyleri açısından inceleyerek karşılaştırmaktır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Veri seti Türkiye ve Singapur 6., 7. ve 8. sınıf matematik ders kitaplarındaki cebirsel görevlerden oluşmaktadır. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Türkiye ve Singapur matematik ders kitaplarında temsil biçimleri açısından sembolik temsil biçimindeki görevlerin, yanıt türleri açısından kapalı uçlu görevlerin, bağlamsal özellikleri açısından bağlam temelli olmayan görevlerin ağırlıklı olarak yer aldığı görülmüştür. Bilişsel istem düzeyleri açısından her iki ülkenin ders kitapları kendi içinde değerlendirildiğinde, düşük bilişsel istem düzeyindeki görevlerin oransal olarak daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, ülkeler arasında karşılaştırma yapıldığında, Singapur ders kitaplarında Türkiye ders kitaplarına kıyasla yüksek bilişsel istem düzeyindeki görevlerin oranının daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar cebir öğrenme alanında öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini kullanmalarını gerektirecek türde görevlerin artırılması gerektiğini göstermektedir. Araştırmanın sonuçlarının ders kitaplarının hazırlanması sürecine ve cebir öğrenme alanına yönelik öğretim süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Mathematics textbooks play a crucial role in shaping instructional practices and determining the nature of learning opportunities provided to students in classroom environments. At the middle school level, the algebra learning domain holds particular importance, as it supports students in developing essential competencies such as generalization, understanding variables, interpreting relationships among different representations, and engaging in higher-order mathematical thinking. Although international comparative studies have examined mathematics textbooks from various countries, research focusing specifically on algebraic tasks in Turkish and Singaporean textbooks across multiple analytical dimensions remains limited. Accordingly, this study aims to examine and compare algebra- related tasks included in 6th, 7th, and 8th-grade mathematics textbooks used in Türkiye and Singapore in terms of representation types, response formats, contextual characteristics, and levels of cognitive demand. The study was conducted within a qualitative research framework using document analysis. The data consisted of algebraic tasks identified in officially used middle school mathematics textbooks from both countries, and the data were analyzed through descriptive analysis. The findings indicated that symbolic representations predominated in textbooks from both countries, while closed-ended tasks were more frequently used in terms of response formats. In addition, non-contextual tasks were largely emphasized across grade levels. Regarding cognitive demand, tasks requiring lower levels of thinking were more common overall; however, comparative analysis showed that Singaporean textbooks included a relatively higher proportion of cognitively demanding tasks than Turkish textbooks. These results highlight the importance of incorporating more tasks that promote higher-order thinking within algebra instruction and suggest implications for both textbook development and instructional practices.