A Digital Dictionary-Based Model for Teaching Vocational Terminology: Experiences of Individuals with Hearing Loss

IX. INTERNATIONAL SCIENCE CULTURE AND EDUCATION CONGRESS, Antalya, Turkey, 23 April - 26 July 2026, pp.80, (Summary Text)

MESLEKİ TERMİNOLOJİNİN ÖĞRETİMİNDE DİJİTAL SÖZLÜK TABANLI BİR

MODEL ÖNERİSİ: İŞİTME KAYIPLI BİREYLERİN DENEYİMLERİ

1 Dr. Öğr. Üyesi ÇİĞDEM İSTEL - Anadolu Üniversitesi

Terminoloji bilgisi; bireylerin, iş ortamlarındaki iletişimine ve mesleki gelişmelerinde önemlidir. İşitme

kayıplı bireyler üniversite düzeyine geldiklerinde seçtikleri meslek alanıyla ilgili pek çok terimle karşı

karşıya kalmaktadırlar. Sözcük dağarcıkları, okuma-anlama ve iletişim becerilerindeki sınırlılıklar nedeniyle

hem mesleki kavramlara erişimde hem de alana özgü beceri ve yetkinlikleri edinmede zorluklar

yaşamaktadırlar. Alanyazın incelemesinde basılı ve dijital materyallerin; işitme kayıplı bireylerin günlük dil

kullanımını desteklediği görülmektedir. Özel gereksinimli bireyler için mesleki terminolojinin erişilebilir,

görsel destekli ve öğrenen merkezli sunulmasına yönelik tasarım ve uygulamalı çalışmalara ihtiyaç

duyulmaktadır. Araştırmalar, bilişim ve teknolojik gelişmelerle birlikte işitme kayıplı bireyler için görsel

girdiye dayalı multimedya ögelerle destekli elektronik sözlüklerin; geleneksel kelime arama işlemlerine göre

daha karmaşık, hızlı kelime arama imkanları ile etkili bir pedagojik araç olduklarını göstermektedir. Bu

araştırmada, mesleki terminolojinin öğretiminde dijital sözlük tabanlı bir model önerisi sunulmakta ve

uygulamaya ilişkin kullanıcı görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, işitme kayıplı bireylere

mesleki eğitim sunan Engelliler Entegre Yüksekokulu’nda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları

2025-2026 öğretim yılı Bahar Dönemi’nde Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü, Yapı Ressamlığı

Programı’nın 1. sınıfında eğitim alan 6 işitme kayıplı bireydir. Bu çalışmada model önerisine ilişkin kullanıcı

deneyimlerini belirlemek amacıyla nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, görüşme formu ile

toplanmıştır. Model; evrensel tasarım yaklaşımının ilkelerine göre çoklu temsil ilkesi, çoklu eylem ve ifade

ilkesi ile çoklu katılım ilkelerini ve bağlam temelli kelime öğretimini temel almaktadır. Araştırma bulguları;

öğrencilerin dijital sözlükteki açıklamaların anlaşılır olduğunu, görsellerin hatırlamayı kolaylaştırdığını,

özellikle işaret dilinin öğrenmelerine katkı sağladığını göstermektedir. Üç öğrenci sunum boyutunda daha

ilgi çekici ara yüz kullanılmasını, örnek cümleler ve sesli okuma özelliğinin eklenmesini önermişlerdir.

Keywords: İşitme Kayıplı Bireyler, Mesleki Terminoloji Öğretimi, Dijital Terminoloji, Yapı Terminolojisi